Nowelizacja normy ISO 14001:2015 – zmiany

W kwietniu 2026 r. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała najnowszą wersję normy ISO 14001:2026 Jest to już czwarta rewizja normy środowiskowej. Zatem rozpoczął się okres przejściowy, dostosowawczy do zmian wynikających ze znowelizowanego standardu, który będzie trwał do marca 2029 r. Po tym terminie certyfikat ISO 14001:2015 wygasa. W nowej normie uporządkowano klauzule i terminologię, dzięki czemu ma ona czytelniejszą strukturę i język, co zwiększa jej zrozumienie. Wyeksponowane zostało aktywne zarządzanie ryzykami i szansami oraz dostępność udokumentowanych informacji w celu wykazania zgodności.

ISO 14001 jest jednym z kluczowych standardów systemów zarządzania stosowanych przez organizacje. Jeżeli chcesz zobaczyć, jak system zarządzania środowiskowego wpisuje się w szerszą rodzinę standardów oraz czym różni się m.in. od ISO 9001 czy ISO 13485, znajdziesz to w przewodniku Normy ISO – najważniejsze standardy systemów zarządzania.

Najważniejsze zmiany:

3 Terminy i definicje

• na nowo zdefiniowano termin: „polityka” i „proces”
• „procesy zlecane na zewnątrz” zastąpiono zwrotem „procesy, produkty i usługi dostarczane z zewnątrz”
• termin „ryzyko” to obecnie „ryzyko i szanse”
• termin „wypełnienie” zastąpiono spełnieniem w zakresie zgodności z przepisami

4 Kontekst Organizacji

• punkt rozszerzono o wymóg uwzględniania specyficznych warunków środowiskowych, całego cyklu życia już na etapie ustalania zakresu i kontekstu systemu zarządzania środowiskowego
• wyjaśniono powiązanie oczekiwań i potrzeb interesariuszy z obowiązkami dotyczącymi zgodności i planowaniem systemu zarządzania środowiskowego

5 Przywództwo

• zwiększono nacisk na integrację systemu zarządzania środowiskowego z procesami występującymi w organizacji oraz ze strategicznymi celami i kierunkami rozwoju organizacji.
• sformułowano wymaganie, aby najwyższe kierownictwo było osobiście zaangażowane i odpowiedzialne oraz wspierało wszystkie istotne role w organizacji, a nie tylko na poziomie kierowniczym

6.1 Planowanie

• dodano podpunkt dotyczący ryzyk i szans
• wprowadzono wymóg „planowanie zmian i zarządzanie zmianami” wynikający zarówno z wewnętrznych jak i zewnętrznych informacji (źródeł)
• punkt wymaga zarządzania zmianami planowanymi oraz nieplanowanymi a także ich ocenę
• uwzględnienie zmian klimatu i bioróżnorodności w planowaniu środowiskowym
• nacisk na wiarygodność, dokładność, rzetelność informacji związanych ze sprawozdawczością środowiskową

6.1.2 Aspekty środowiskowe

• aspekty środowiskowe powiązano z sytuacjami awaryjnymi (wymóg identyfikacji racjonalnie przewidywanych potencjalnych sytuacji awaryjnych i powiązanie ich z aspektami środowiskowymi),  co wzmacnia uwzględnienie perspektywy cyklu życia (life cycle perspective)

Prawidłowa identyfikacja i ocena aspektów pozostaje jednym z podstawowych elementów systemu zarządzania środowiskowego. Szerzej wyjaśniamy, czym są aspekty środowiskowe i w jaki sposób należy je rozpatrywać w kontekście działalności organizacji, w odrębnym opracowaniu eksperckim.

6.1.4 Ryzyka i szanse

• punkt wymaga systematycznej oceny ryzyka i szans, nacisk na podejście oparte na ryzyku

8. Działania operacyjne

• wymóg kontrolowania procesów zlecanych na zewnątrz, ale tylko tych istotnych dla osiągnięcia zamierzonych wyników
• wymóg rozważania sytuacji awaryjnych nie tylko w kontekście aspektów środowiskowych, ale również w odniesieniu do ryzyk i szans
• i tak jak wspomniano wyżej zmiana terminologii –  procesy zlecane na zewnątrz określono terminem „procesy, produkty lub usługi dostarczane z zewnątrz”.

9.2. Audit wewnętrzny

• wymaganie celowości audytu wewnętrznego –  audyt wewnętrzny powinien mieć przynajmniej jeden określony cel
• wymaga podejścia opartego na sprawdzalnych, obiektywnych dowodach –  termin „utrzymywać udokumentowane informacje” zastąpiono zwrotem „będą dostępne w formie udokumentowanych informacji”. –
• termin „przechowywać udokumentowane informacje” zastąpiono wyrażeniem wyrażeniem „będą dostępne jako dowód”.

9.3 Przegląd zarządzania

• dodano podpunkt dotyczącego danych wejściowych i wyjściowych.
• wymogi informacyjne dotyczące przeglądu przeprowadzanego przez kierownictwo stały się bardziej kategoryczne i obowiązkowe.

10 Ciągłe doskonalenie

• punkt wymaga identyfikacji możliwości ulepszeń w powiązaniu z ryzykami i szansami